نویسنده : ام زی سئو 1400/5/2 19 0

تعریف تایپوگرافی

تایپوگرافی چیست؟ (به همراه تصاویر نمونه)

تعریف تایپوگرافی

بسمله به خط مسلسل- احمد قره حصاری – ترکیه 937 ه.ق.

تصویر 1-1 بسمله به خط مسلسل- احمد قره حصاری – ترکیه 937 ه.ق.

​قصد داریم به گونه‌یی فشرده، برخی مقدمات و کلیات را که بدیهی و پذیرفته شده می انگاریم باذگو کنیم و تعاریف خور یا تعاریف مورد قبول خود را اذ «تایپو گرافی» بیان کنیم با توجه به اینکه «تایپوگرافی» ناگزیر با خطاطی و خوشنویسی، رابطه‌یی دارد بسیاری را سهواً یا به سادگی، اعتقاد بر این است که خوشنویسی و خطاطی، نوعی تایپو گرافیست.

ما در نخستین گام سعی داریم با ارایه‌ی تعریفی مختصر از خوشنویسی و خطاطی و سپس تایپوگرافی حد و حدود واقعی و حقیقی این رابطه را روشن کنیم و درباره‌ی آن توضیحاتی بدهیم.

 

دعای تحویل سال: یا محول الحول و الاحوال، حوّل حالنا الی احسن الحال
تصویر 2-1 دعای تحویل سال: یا محول الحول و الاحوال، حوّل حالنا الی احسن الحال

 

معنی تحت الفظلی (خوشنویسی) خوش نوشتن حروف و کلمات با رعایت سفت و سخت هندسه‌ی تحریر و حروف (به عربی خندسه الخط) بر اساس قواعد از پیش تعیین شده و سنتی می‌باشد.

معادل انگلیسی آن  Calligraphy و در واقع بیان نوعی هماهنگی است که مهارت‌های اجرای  آن توسط خوشنویسان در اثر کار و آموزش حاصل می‌شود.

بسمله به خط کوفی تزئینی
تصویر 3-1 بسمله به خط کوفی تزئینی

 

سیاه مشق به خط نستعلیق - میرعماد حسنی
تصویر 4-1 سیاه مشق به خط نستعلیق - میرعماد حسنی

کلمه دیگر داریم به نام (خطاطی)، خطاطی در واقع کار در حوزه‌های کاربری است یعنی کسی برای موضوعی به مفهوم خاص وبرای جایی مطابق کاربرد تعریف شده آن خطی می نویسد یه خطی انتخاب میکند و بهره می گیرد. (خوش) بودن در اینجا به معنی جا افتادن و مناسب بودن نوشته است که در ارتباط با موضوع و زیبایی در مفهوم کاربردی تعریف می شود، نه در شکل ظاهری آن. این دو کلمه و موارد مصرف آن در استنساخ مطالب و کتاب ها یا در تزیین وسایل روزمر از بناها تا طروف مصرفی بستر وسیعی را گسترد.

به هر حال، با توجه به اینکه این مبحث نمیخواخد به چیستی و چگونگی خوشنویسی بپردازد، به همین بسنده می کنیم و هنرجو را برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه به کتاب خوشنویسی خنرستان و دیگر منابع موجود ارجاع می دهیم.

چرخ و فلک به خط ثلث - داود بکتاش - ترکیه 1374تصویر 5-1 چرخ و فلک به خط ثلث - داود بکتاش - ترکیه 1374
حروف سوزن دوزی زربفت بر قسمتی از پوشش کعبه - مصرتصویر 6-1 حروف سوزن دوزی زربفت بر قسمتی از پوشش کعبه - مصر
بسمله به خط دیوانی و به هیئت دایره که در اطراف آن ادعیه به شکل گلبرگ‌های گل، به خط ثلث غبار نوشته شده است - عبدالقادر - 1379 هـ.ق.تصویر 7-1 بسمله به خط دیوانی و به هیئت دایره که در اطراف آن ادعیه به شکل گلبرگ‌های گل، به خط ثلث غبار نوشته شده است - عبدالقادر - 1379 هـ.ق.
تصویر 8-1 الفبای عربی در کتاب «روش آموزش مقدمات زبان عربی» تلفظ هر حرف عربی به خط لاتین و با قلم گوتیک نشان داده شده است. پدرو د آلکالا - اسپانیا 1505 میلادی

 تعریف تایپوگرافی، اما به این سادگی ها نیست: از زمانی که (ژوهانس گوتنبرگ) در سالهای 1468-1398 م.فن جاچ را اختراع کرد، تلاش‌های زیادی برای گسترش شیوه های که کارآیی بیشتری در امر تکثیر نسخ متون مختلف و مطالب مهم داشته باشند، انجام شد.

از جمله این تلاش ها که به توسعه‌ی امر چاپ انجامید، ساختن حروف برجسته‌ی فلزی بود که با الهام گرفتن از اصل الفبای لاتین انجام شد و از ترکیب و کنار هم قرار گرفتن آنها واژه جمله و متون مختلف ساخته می شد و پس از سپرده شدن به دستگاه جاپ و اتمام کار،مجددا از آنها برای مطلبی جدیداستفاده می کنند و الی آخر

سورۀ ناس - اخلاص و فلق - محمد سالم نویلانی - سوریه 1417 هـ.قتصویر 9-1 سورۀ ناس - اخلاص و فلق - محمد سالم نویلانی - سوریه 1417 هـ.ق
نمونه‌ای از حروف سربی برای چاپ ماشینیتصویر 10-1 نمونه‌ای از حروف سربی برای چاپ ماشینی
تصویری از یک کارگاه حروف‌چینی و نمونه‌های حروف فلزی و فرم بسته شده برای چاپتصویر 11-1 تصویری از یک کارگاه حروف‌چینی و نمونه‌های حروف فلزی و فرم بسته شده برای چاپ

این فرایند دیگر خوشنویسی یا خطاطی نیست به این کار در فرهنگ تایپو گرافی  می گویند یعنی فن بیان نوشتار در ارتباط با صنعت چاپ...

امروزه قطعا نیست، اگر روزگاری هم تایپوگرافی (مفهومی مکانیکی از چیدن کلمات روی صفحه)، بود یا (فن استفاده از حروف سربی چاپی برای ابلاغ مفاهیمی که به مدد کلمات قابل ارایه هستند) امروزه دیگر چنین نیست، چرا که تایپو گرافی در عصر ما، با جرات و جسارت طراحان پیشرو و به مدد فن غول آسای چاپ و کامپیوتر و شبکه های اطلاع رسانی و... به مقوله‌یی بسیار پیچیده، ظریف، وسیع، عمیق و چه بسا تغییر دهنده، نافذ و به راستی خطرناک تبدیل شده است.

سطل زباله و میز قهوه‌خوری یک دفتر، تایپوگرافی با حرف Clifton lemon - Wتصویر 12-1 سطل زباله و میز قهوه‌خوری یک دفتر، تایپوگرافی با حرف Clifton lemon - W
غرفۀ یک روزنامه در نمایشگاه Emery Vincent - EXPO 88 - استرالیا 1987
تصویر 13-1 غرفۀ یک روزنامه در نمایشگاه Emery Vincent - EXPO 88 - استرالیا 1987

نشانۀ نوشتۀ شرکت تولید کنندۀ لوازم صوتی و تصویری - KENWOOD PAOS - ژاپن - 1982 و طراحی محیطی با استفاده از حروف برای دانشگاه هنر و دیزاین David Harris

تصویر 14-1 نشانۀ نوشتۀ شرکت تولید کنندۀ لوازم صوتی و تصویری - KENWOOD PAOS - ژاپن - 1982 و طراحی محیطی با استفاده از حروف برای دانشگاه هنر و دیزاین David Harris

مجسمۀ فلزی حرف R برای شرکت Takenobu lgarashi - RICOH - ژاپن
تصویر 15-1 مجسمۀ فلزی حرف R برای شرکت Takenobu lgarashi - RICOH - ژاپن

امروزه حضور تایپوگرافی را در بسیاری از دقایق زندگی مان حس می کنیم. از سینما و تلویزیون،صفحات وب، روزنامه ها و  نشریات، تبلیغات تجاری، علایم راهنمایی و رانندگی، بسته بندی کالاها، تابلو و ویترین فروشگاه ها، حتی معماری و آرایش فضا و طراحی پارک ها گرفته تا اشیای پیرامون و لوازم شخصی و البسه و ...

به عنوان نمونه بنگرید به آثار (تاکخ نوبرایگاراشی) که مجسمه هایش را با موضوع القبا می سازد، اما نه صرفا برای خوانده شدن، بلکه به عنوان بخشی از محیط، تا مردم را برای سهیم شدن در خلق محیط اطرافشان، برانگیزد، کلمات او مانند نیمکت ها و پله ها هستند، مردم بر بالاترین قسمت این مجسمه ها یا به درون آنها میروند و می توانند فضا را تمتم و کمال تجربه کنند.

امروزه (تایپوگرافی ) وارد قلمرو هنرهای زیبا (Fine Arts)  شده است.

با این مقدمه و یکی دو تعریف ساده و احتمالا مقبول، سعی می کنیم تا راه برای وصول به اهداف دیگر هموار شود.

طراحی عبارت بسم الله اثر هنرجوی گرافیک فرزین شادمهر 1378
تصویر 16-1 طراحی عبارت بسم الله اثر هنرجوی گرافیک فرزین شادمهر 1378

مجموعه رفتارها و طراحی هایی که با حروف انجام میشود تا حروف و کلمات به وجه تصویری نزدیک شوند. این نعریف لزوما به طراحی گرافیک مرتبط نیست و هر حرکتی از این نوع وبا هر قصد و نیتی تایپوگرافی است.

مبحثی در طراحی گرافیک وجود دارد که با حروف و کلمات سرو کار دارد کاربرد آن ایجاد تاثیر بصری یا بیان تصویری به کمک کلمات است آثار خلق شده در تایپو گرافی قبل از آنکه خوانا باشد حاوی یک پیام بصری است بنابراین یک اثر تایپوگرافیک می تواند از مجموعه ای از حروف و کلمات که در عین حال معنای نیز ندارد ساخته شود.

اثری (گرافیکی) که نوشتارآن را ثبت می کند و کیفیت ترکیب و احوال اثر به اعتبار نوشتار و حروف ایجاد می‌شود.

پوستر فیلم کلوز آپ - عباس کیارستمی 1369
تصویر 17-1 پوستر فیلم کلوز آپ - عباس کیارستمی 1369

این تعریف نه تنها مواردی را که صرفاً با نوشتار ایجاد شده، در بر می‌گیرد، بلکه تعدادی از آقار دیگر را نیز در گستره‌ی خود جای می‌دهد، مواردی که هر چند در آن به نگارش با تصویر بر می‌خوریم، ولی احوال اثر و کیفیت آن به اعتبار کاری است که با حروف در آن صورت گرفته است. و شاید به همین سادگی، کار با حروف، تایپوگرافی باشد؛ هر چند ممکن است تمام این تلاش‌ها، برای پیشنهاد یک تعریف کامل و جامع از «تایپوگرافی» موفق نبوده باشد ولی بی‌شک در یادگیری و شناختی بیشتر و دریافتی دقیق‌تر از موضوع مؤثر خواهد بود.

عنوان فیلم ستارخان - مرتضی ممیز
تصویر 18-1 عنوان فیلم ستارخان - مرتضی ممیز

تمرین

به پیرامون خود خوب دقت کنید، فهرستی از مواردی که در شهرتان وجود دارد و نوشتار در آن نقش بسزایی ایفا کرده یا می‌تواند بکند، تهیه نمایید.

 

منبع: خط در گرافیک (نجابتی، مسعود) 

 

تعریف تایپوگرافی
به اشتراک بگزارید

لینک صفحه: https://mzseo.ir/fa/blog/article/14

0 دیدگاه

دیدگاه خود را بیان کنید


    هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است
تمامی حقوق برای تکبـیت محفوظ است.